Przejdź do treści
Historia

Historia

Od grupy badawczej w Seattle, przez randomizowane badanie w 24 miasteczkach, po europejską sieć: jak powstało Communities That Care i dotarło do Europy.

Spis treści
  1. 01Model wywodzący się z pracy socjalnej
  2. 02Opracowane wspólnie ze społecznościami, a nie dla nich
  3. 03Community Youth Development Study
  4. 04Droga do Europy

Model wywodzący się z pracy socjalnej

Korzenie Communities That Care sięgają początku lat 80. XX wieku i Uniwersytetu Waszyngtońskiego w Seattle. To tam Social Development Research Group, działająca w ramach Wydziału Pracy Socjalnej, pod kierunkiem J. Davida Hawkinsa i Richarda F. Catalano zaczęła zbierać w spójną całość to, co ustaliły dziesięciolecia badań nad profilaktyką. CTC wywodzi się z samej pracy socjalnej: jego autorzy wprost określają je jako model praktyki pracy socjalnej w tradycji organizowania społeczności lokalnej.

Ich celem było podejście do profilaktyki zachowań problemowych młodzieży, przede wszystkim nadużywania substancji psychoaktywnych, przemocy i przestępczości, oparte na dowodach naukowych, a nie na dobrych intencjach. Od samego początku główną ideą nie było zajmowanie się pojedynczymi zachowaniami po kolei, lecz rozpoznanie leżących u ich podstaw czynników ryzyka i czynników chroniących w środowiskach, w których dorastają dzieci, czyli w rodzinie, szkole, grupie rówieśniczej i społeczności lokalnej, a następnie celowe oddziaływanie na te czynniki.

Opierając się na Modelu Rozwoju Społecznego, badacze doszli do wniosku, który do dziś definiuje to podejście: trwała zmiana w życiu młodych ludzi wymaga społeczności zdolnych do podejmowania opartych na dowodach decyzji o własnych działaniach profilaktycznych i do ich realizowania. Chodziło o to, by wyposażyć społeczności w wiedzę i narzędzia, tak by mogły obiektywnie rozpoznawać lokalne potrzeby i skutecznie na nie odpowiadać.

Kamienie milowe

  1. Lata 80.

    Wizja zrodzona z badań

    Uniwersytet Waszyngtoński

    J. David Hawkins i Richard F. Catalano zbierają dziesięciolecia badań nad profilaktyką w jedno systematyczne podejście. Model Rozwoju Społecznego staje się teoretyczną podstawą CTC.

    Źródła
    1. Hawkins, J.D., Catalano, R.F. and J.Y. Miller (1992). Risk and protective factors for alcohol and other drug problems in adolescence and early adulthood: Implications for substance abuse prevention. Psychological Bulletin, 112(1), 64–105. doi.org/10.1037/0033-2909.112.1.64W bibliotece →
  2. Lata 90.

    Testowane wspólnie ze społecznościami

    Setki społeczności

    CTC jest wypróbowywane z setkami społeczności w Stanach Zjednoczonych i stale udoskonalane; z tej pracy wyłania się dzisiejszych pięć etapów.

    Źródła
    1. Hawkins J.D., Catalano R.F., Arthur M.W. (2002). Promoting science-based prevention in communities. Addictive Behaviors, 27(6), 951–976. doi.org/10.1016/s0306-4603(02)00298-8W bibliotece →
  3. 1998

    Pierwsze europejskie adaptacje

    Wielka Brytania i Holandia

    Joseph Rowntree Foundation finansuje pierwsze miejsca wdrożenia CTC w Wielkiej Brytanii; rok później rząd holenderski kupuje licencję CTC, a DSP-groep adaptuje badanie ankietowe młodzieży. Od 2000 roku dzielnice w miastach Amsterdam, Arnhem, Rotterdam i Zwolle pilotażowo wdrażają proces, a Holenderski Instytut Opieki i Pomocy Społecznej (NIZW) sporządza pierwszy europejski wykaz obiecujących programów.

    Źródła
    1. Crow, I., France, A., Hacking, S., & Hart, M. (2004). Does Communities that Care work? An evaluation of a community-based risk prevention programme in three neighbourhoods. Joseph Rowntree Foundation. core.ac.uk/download/288389332.pdfW bibliotece →
    2. Jonkman, H., Junger-Tas, J., van Dijk, B. (2005). From Behind Dikes and Dunes: Communities that Care in the Netherlands. Children & Society, 19(2), 105–116. doi.org/10.1002/chi.865W bibliotece →
    3. Groeger-Roth, F., van den Hazel, B., & de Vries, R. (2016). Communities That Care in Europe 1998–2015. The implementation of a community based prevention strategy in Europe: Overview & experiences. Technical report on the CTC Implementation Guide. CTC European Network, with the financial support of the Prevention of and Fight against Crime Programme, European Commission. communities-that-care.eu/downloads/ctc-european-network-implementation-guide-2016.pdfW bibliotece →
    4. van Dijk, B., Geldorp, M., & Tulner, H. (2004). Eindrapportage vier pilotprojecten CtC: Amsterdam, Arnhem, Rotterdam, Zwolle. DSP-groep. dsp-groep.nl/publicatie/eindrapportage-vier-pilotprojecten-ctc/W bibliotece →
    5. France, A., & Crow, I. (2001). CTC – the story so far: An interim evaluation of Communities That Care. Joseph Rowntree Foundation. hdl.handle.net/2134/2507W bibliotece →
  4. 2003

    Community Youth Development Study

    24 społeczności

    Randomizowane badanie kontrolowane obserwuje 4 400 młodych ludzi od piątej klasy aż po dorosłość. Skuteczność CTC zostaje po raz pierwszy kompleksowo udokumentowana.

    Źródła
    1. Hawkins, J.D., Oesterle, S., Brown, E.C., Arthur, M.W., Abbott, R.D., Fagan, A.A., & Catalano, R.F. (2009). Results of a type 2 translational research trial to prevent adolescent drug use and delinquency: A test of Communities That Care. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 163(9), 789. doi.org/10.1001/archpediatrics.2009.141W bibliotece →
    2. Hawkins, J. D., Oesterle, S., Brown, E. C., Abbott, R. D., & Catalano, R. F. (2014). Youth Problem Behaviors 8 Years After Implementing the Communities That Care Prevention System. JAMA Pediatrics, 168(2), 122. doi.org/10.1001/jamapediatrics.2013.4009W bibliotece →
  5. 2008–2011

    Przybycie do Niemiec

    Dolna Saksonia

    W ramach współfinansowanego przez UE projektu SPIN Landespräventionsrat Niedersachsen (Rada Prewencji Kryminalnej Dolnej Saksonii) wprowadza CTC do Niemiec wspólnie z holenderskimi partnerami, adaptując je strukturalnie, kulturowo i językowo, i uruchamia Grüne Liste Prävention.

    Źródła
    1. Landespräventionsrat Niedersachsen. (n.d.). SPIN – Sozialräumliche Prävention in Netzwerken. ctc-info.de/nano.cms/spin-niedersachsen
    2. TH Köln, Forschungsschwerpunkt Sozial · Raum · Management. (2012). SPIN – Evaluationsbericht, Phasen 4–5 [Evaluation report]. Landespräventionsrat Niedersachsen. ctc-info.de/communities-that-care/Media/SPIN_Evaluationsbericht_Phasen_4-5_final.pdf
  6. 2013–2015

    CTC European Network

    Dziewięciu partnerów, siedem krajów

    Finansowany przez UE projekt „Making CTC work at the European level” łączy Niemcy, Holandię, Wielką Brytanię, Austrię, Szwecję, Cypr i Chorwację, porównuje dane z badań ankietowych młodzieży między krajami i dokonuje przeglądu skutecznych programów w Europie.

    Źródła
    1. Groeger-Roth, F., van den Hazel, B., & de Vries, R. (2016). Communities That Care in Europe 1998–2015. The implementation of a community based prevention strategy in Europe: Overview & experiences. Technical report on the CTC Implementation Guide. CTC European Network, with the financial support of the Prevention of and Fight against Crime Programme, European Commission. communities-that-care.eu/downloads/ctc-european-network-implementation-guide-2016.pdfW bibliotece →
    2. Axford, N., Sonthalia, S., Wrigley, Z., Webb, L., Mokhtar, N., Brook, L., Wilkinson, T., Hunt, A., Timmons, L., Raja, A., Rawsthorn, M., Goodwin, A., Ohlson, C., Price, H., Whybra, L., Jamison, K., & Morpeth, L. (2016). What works in Europe? Developing a European Communities that Care database of effective prevention programmes. Dartington Social Research Unit, for the CTC European Network. communities-that-care.eu/downloads/ctc-european-network-what-works-in-europe-2016.pdfW bibliotece →
    3. Farrington, D. P., Jonkman, H., & Groeger-Roth, F. (Eds.). (2021). Delinquency and Substance Use in Europe: Understanding Risk and Protective Factors. Springer. doi.org/10.1007/978-3-030-58442-9
  7. 2022–2023

    Frontline Politeia

    Belgia, Estonia, Grecja, Portugalia

    Projekt unijnego programu „Sprawiedliwość” przenosi badanie ankietowe młodzieży CTC do trzech kolejnych krajów i szkoli pracowników pierwszej linii profilaktyki w korzystaniu z narzędzi CTC.

    Źródła
    1. HOGENT. (n.d.). Frontline Politeia (EU Justice Programme, grant 101045880) [Project website]. frontline-politeia.eu/
    2. Siilbek, E., & Streimann, K. (2024). Adaptation of the Communities That Care Youth Survey for Use in Estonia: A Pilot Study. Journal of Prevention, 45(4), 483–500. doi.org/10.1007/s10935-024-00777-zW bibliotece →
    3. ΕΚΤΕΠΝ [Greek Documentation and Monitoring Centre for Drugs] (2024). Κοινότητες που Νοιάζονται: Προσαρμογή στα ελληνικά, πιλοτική εφαρμογή και έλεγχος της αξιοπιστίας του ερωτηματολογίου. University Mental Health, Neurosciences and Precision Medicine Research Institute (UMHRI), Athens. ektepn.gr/ctc-2023W bibliotece →
    4. Henriques, S., & Rabelo, R. P. (2024). Adaptação do Communities That Care Youth Survey para Portugal: Um estudo piloto. Revista Foco, 17(12), Article e7361. doi.org/10.54751/revistafoco.v17n12-187W bibliotece →
  8. 2025

    Irlandia zaczyna

    Newbridge, Irlandia

    South Western Regional Drug and Alcohol Task Force (SURF) uruchamia pierwszy irlandzki cykl CTC w Newbridge w hrabstwie Kildare, koordynowany w ramach projektu profilaktyki narkotykowej organizacji Foróige, z Trinity College Dublin jako partnerem badania ankietowego.

    Źródła
    1. Dillon, L. (2025). Communities That Care in Ireland. Drugnet Ireland, (91), 32–34. drugsandalcohol.ie/43357/W bibliotece →
    2. Center for Communities That Care. (2025, March 4). Key leaders supporting CTC in Ireland. University of Washington. communitiesthatcare.net/2025/03/04/key-leaders-supporting-ctc-in-ireland/
  9. Co roku

    Europejska sieć, która się spotyka

    Konferencja EUSPR

    Europejskie grupy CTC spotykają się na dorocznej konferencji European Society for Prevention Research, ostatnio w 2026 roku w Dublinie.

    Źródła
    1. European Society for Prevention Research. (n.d.). EUSPR conference past programmes. euspr.org/euspr-conference-past-programmes/

Opracowane wspólnie ze społecznościami, a nie dla nich

Pod koniec lat 80. i w latach 90. XX wieku CTC testowano i udoskonalano w procesie partycypacyjnym z udziałem setek amerykańskich społeczności, w pewnym momencie ponad 470. System dostosowywano do społeczności bardzo różnego rodzaju. Za wyraźny cel obrano dwa problemy powszechne w praktyce profilaktycznej: stosowanie działań bez odpowiednich dowodów oraz słabe wdrażanie programów o udowodnionej skuteczności.

Dlatego CTC zbudowano wokół lokalnych koalicji kluczowych osób z różnych sektorów: samorządu, szkół, służb ds. młodzieży, policji, służby zdrowia i społeczeństwa obywatelskiego. Koalicje te uczą się rozpoznawać czynniki ryzyka i czynniki chroniące charakterystyczne dla swojej społeczności za pomocą badania ankietowego młodzieży CTC, standaryzowanego kwestionariusza wypełnianego przez uczniów, ustalać priorytety oraz wybierać i wdrażać programy oparte na dowodach z dbałością o jakość. Znakiem rozpoznawczym tego podejścia stał się ustrukturyzowany proces w pięciu etapach, z jasnymi kamieniami milowymi od oceny gotowości aż po ewaluację.

Community Youth Development Study

Naukowe potwierdzenie przyniosło Community Youth Development Study. To randomizowane badanie kontrolowane, rozpoczęte w 2003 roku w 24 wiejskich miasteczkach w siedmiu stanach USA, objęło obserwacją ponad 4400 młodych ludzi od piątej klasy aż po wczesną dorosłość. Jego wyniki potwierdziły logikę modelu na każdym kroku:

  • Zmiana systemowa: społeczności objęte CTC mierzalnie częściej przyjmowały oparte na nauce podejście do profilaktyki i poprawiały współpracę między sektorami.
  • Mniej ryzyka, silniejsza ochrona: ukierunkowane interwencje przyniosły mierzalną poprawę w zakresie czynników, które każda społeczność uznała za priorytetowe.
  • Mniej zachowań problemowych: młodzi ludzie w społecznościach objętych CTC później zaczynali pić alkohol i palić tytoń oraz wykazywali istotnie niższe wskaźniki używania substancji psychoaktywnych, przemocy i przestępczości.
  • Efekty, które się utrzymały: w wieku 21 lat różnice wciąż były widoczne, a dwunastoletnia analiza kosztów i korzyści wykazała, że każdy zainwestowany dolar zwrócił się niemal trzynastokrotnie.

Strona poświęcona dowodom przedstawia te ustalenia szczegółowo, wraz z australijską replikacją i ostrożniejszymi ocenami z Europy.

Droga do Europy

CTC przekroczyło Atlantyk pod koniec lat 90. Jako pierwsza sięgnęła po nie Wielka Brytania: w latach 1998–2008 organizacja charytatywna Communities that Care UK współpracowała z ponad sześćdziesięcioma miejscami wdrożenia we wszystkich czterech krajach Zjednoczonego Królestwa, z których około trzydzieści przeszło pełny proces, a najliczniej reprezentowane były Walia i Londyn. Jej działalność ustała w 2009 roku. Kolejna była Holandia, która przez około piętnaście lat zbudowała najszerszą europejską praktykę CTC: ponad 25 gmin i dzielnic, pod kierunkiem Holenderskiego Instytutu Młodzieży (Nederlands Jeugdinstituut), z badaniem ankietowym młodzieży DSP-groep i z ewaluacją prowadzoną przez Verwey-Jonker Institute. Nie wiadomo, by dziś jakakolwiek holenderska społeczność prowadziła ten proces. Niemcy przyjęły to podejście w ramach finansowanego przez UE projektu SPIN (2008–2011), prowadzonego przez Landespräventionsrat Niedersachsen (Rada Prewencji Kryminalnej Dolnej Saksonii); pierwsze miejsca pilotażowe ruszyły w 2009 roku. Cypr (od 2006 roku), Chorwacja i Szwecja prowadziły własne adaptacje; Austria zaadaptowała i przetestowała pilotażowo badanie ankietowe młodzieży w jednej górnoaustriackiej gminie, Sierning, w 2013 roku.

W latach 2013–2015 działania te po raz pierwszy połączono. Finansowany przez UE projekt Communities That Care European Network: Making CTC work at the European level zgromadził partnerów z siedmiu krajów, by odpowiedzieć na trzy pytania. Czy badanie ankietowe młodzieży CTC mierzy to samo po obu stronach granic? Które programy profilaktyczne faktycznie przetestowano w Europie? I jak nowy kraj powinien przystąpić do wprowadzania tego podejścia? Jego odpowiedzi, czyli międzynarodowa analiza porównawcza wyników badania ankietowego, europejski przegląd programów, który zasilił prowadzony przez EUDA rejestr Xchange, oraz przewodnik wdrożeniowy, do dziś stanowią fundament pracy nad CTC na tym kontynencie.

Ta strona kontynuuje tę pracę. Prowadzi ją FINDER e.V., niemiecka organizacja non-profit, która zapewnia szkolenia z CTC i infrastrukturę badania ankietowego, a jej celem jest to, by europejskie adaptacje były widoczne dla siebie nawzajem i dla krajów, które własnej jeszcze nie mają.

Kolejne kroki

Dalsza lektura

  • O CTC

    Podejście

    Czynniki ryzyka i czynniki chroniące oraz model, który za nimi stoi

  • O CTC

    Dowody

    Co wykazały badania, także tam, gdzie dowody są nikłe

  • Europa

    CTC w Europie

    Gdzie to podejście działa dziś, według krajów