Ontwikkeld met gemeenschappen, niet voor hen
In de late jaren tachtig en de jaren negentig werd CTC in een participatief proces met honderden Amerikaanse gemeenschappen, op sommige momenten meer dan 470, getest en verfijnd. Het systeem werd aangepast aan gemeenschappen van zeer uiteenlopende aard. Twee problemen die in de preventiepraktijk veel voorkomen, waren daarbij het uitdrukkelijke doelwit: het inzetten van maatregelen zonder deugdelijk bewijs, en de gebrekkige uitvoering van programma’s die wél bewezen werkten.
CTC werd daarom opgebouwd rond lokale coalities van sleutelfiguren uit verschillende sectoren: de gemeente, scholen, jeugdzorg, politie, gezondheidszorg en het maatschappelijk middenveld. Die coalities leren met de CTC-jongerenenquête, een gestandaardiseerde vragenlijst die door scholieren wordt ingevuld, de specifieke risico- en beschermende factoren van hun gemeenschap in kaart te brengen, prioriteiten te stellen, en bewezen effectieve programma’s te kiezen en met oog voor kwaliteit uit te voeren. Het gestructureerde proces in vijf fasen, met duidelijke mijlpalen van bereidheid tot en met evaluatie, werd het kenmerk van de aanpak.
De wetenschappelijke bevestiging kwam met de Community Youth Development Study. Dit gerandomiseerde gecontroleerde onderzoek, gestart in 2003, volgde in 24 kleine plaatsen in zeven Amerikaanse staten meer dan 4.400 jongeren vanaf het vijfde leerjaar tot in de jongvolwassenheid. De resultaten bevestigden de logica van het model stap voor stap:
- Systeemverandering: CTC-gemeenschappen gingen aantoonbaar vaker over op een wetenschappelijk onderbouwde preventieaanpak en werkten beter samen over de grenzen van sectoren heen.
- Minder risico’s, sterkere bescherming: gerichte interventies leidden tot meetbare verbetering van de factoren die elke gemeenschap prioriteit had gegeven.
- Minder probleemgedrag: jongeren in CTC-gemeenschappen begonnen later met alcohol en tabak en vertoonden significant minder middelengebruik, geweld en criminaliteit.
- Effecten die beklijfden: op 21-jarige leeftijd waren de verschillen er nog, en een kosten-batenanalyse over twaalf jaar wees uit dat elke geïnvesteerde dollar er bijna dertien had opgeleverd.
De evidentiepagina beschrijft deze bevindingen in detail, naast de Australische replicatie en de voorzichtiger oordelen uit Europa.
Aankomst in Europa
CTC stak aan het einde van de jaren negentig de oceaan over. Het Verenigd Koninkrijk kwam als eerste: tussen 1998 en 2008 werkte de liefdadigheidsorganisatie Communities that Care UK met meer dan zestig locaties in alle vier de landsdelen, waarvan er ongeveer dertig het volledige proces doorliepen, met Wales en Londen het sterkst vertegenwoordigd. In 2009 staakte zij haar activiteiten. Nederland volgde en bouwde zo’n vijftien jaar lang de breedste Europese CTC-praktijk op: meer dan 25 gemeenten en wijken, begeleid door het Nederlands Jeugdinstituut, met de jongerenenquête van DSP-groep, en geëvalueerd door het Verwey-Jonker Instituut. Er is geen Nederlandse gemeenschap bekend die het proces vandaag nog uitvoert. Duitsland nam de aanpak over via het door de EU gefinancierde project SPIN (2008–2011), onder leiding van de Landespräventionsrat Niedersachsen, de raad voor criminaliteitspreventie van de deelstaat Nedersaksen, met de eerste pilotlocaties vanaf 2009. Cyprus (vanaf 2006), Kroatië en Zweden ontwikkelden elk hun eigen adaptatie; Oostenrijk paste de jongerenenquête in 2013 aan en testte haar in één enkele Opper-Oostenrijkse gemeente, Sierning.
Tussen 2013 en 2015 werden deze inspanningen voor het eerst met elkaar verbonden. Het door de EU gefinancierde project Communities That Care European Network: Making CTC work at the European level bracht partners uit zeven landen samen om drie vragen te beantwoorden. Meet de CTC-jongerenenquête over de grenzen heen hetzelfde? Welke preventieprogramma’s zijn in Europa daadwerkelijk getoetst? En hoe kan een nieuw land de aanpak het beste invoeren? De antwoorden, een landenvergelijkende analyse van de enquête, een Europees programmaoverzicht dat de Xchange-databank van het EUDA voedde, en een implementatiehandleiding, vormen nog altijd het fundament voor het CTC-werk op dit continent.
Deze website zet dat werk voort. De site wordt beheerd door FINDER e.V., een Duitse non-profitorganisatie die CTC-trainingen en enquête-infrastructuur aanbiedt, en bestaat om de Europese adaptaties zichtbaar te maken voor elkaar, en voor de landen die er nog geen hebben.