Rejestry programów opartych na dowodach

Etap, który wymaga rejestru

Czwarty etap CTC wymaga od społeczności wyboru interwencji odpowiadających czynnikom ryzyka i czynnikom chroniącym, które uznała za priorytetowe. Wybór jest tylko tak dobry, jak lista, z której się go dokonuje. Ten etap umożliwia dopiero rejestr programów profilaktycznych, z których każdy oceniono według jawnych standardów dowodowych, i właśnie tego elementu infrastruktury brakuje większości krajów europejskich.

Xchange: rejestr europejski

Xchange to rejestr profilaktyczny Agencji Unii Europejskiej ds. Narkotyków (EUDA) z siedzibą w Lizbonie. Zawiera interwencje poddane ewaluacji w Europie, wraz z oceną dowodów, informacją o tym, gdzie zostały wdrożone, oraz danymi kontaktowymi właścicieli programów.

Xchange jest też, w bardzo bezpośrednim sensie, rejestrem, który zbudowało CTC. W latach 2013–2015 projekt CTC European Network podjął się zidentyfikowania programów profilaktycznych i wczesnej interwencji, które przetestowano w Europie w ewaluacji randomizowanej lub quasi-eksperymentalnej. Dartington Social Research Unit w Wielkiej Brytanii oceniła każdy z kandydujących programów według standardów dowodowych stosowanych przez Blueprints for Healthy Youth Development: specyficzności interwencji, jakości ewaluacji, wpływu interwencji i gotowości systemu. Wyniki sklasyfikowano pod kątem skuteczności w kontekście europejskim i opublikowano w Xchange. Raport projektu, What works in Europe, opisuje ten proces i jest dostępny tutaj jako PDF (17 maja 2016), wraz z europejskim przewodnikiem wdrożeniowym CTC z tego samego projektu.

Dla europejskiej społeczności prowadzącej CTC Xchange jest więc naturalnym pierwszym adresem: zaprojektowano go dokładnie z myślą o takim zastosowaniu.

Rejestry krajowe

Kilka krajów prowadzi własne rejestry, zwykle o szerszym zakresie niż Xchange i z programami dostosowanymi do krajowego systemu. Tam, gdzie taki rejestr istnieje, na czwartym etapie należy sięgać po niego obok Xchange.

• Niemcy: Grüne Liste Prävention, prowadzona przez Landespräventionsrat Niedersachsen, przypisuje programom jeden z trzech poziomów dowodów i jest rejestrem, wokół którego zbudowano niemiecki proces CTC. Tylko po niemiecku.
• Holandia: Databank Effectieve Jeugdinterventies Holenderskiego Instytutu Młodzieży (Nederlands Jeugdinstituut), jeden z najstarszych i najbardziej gruntownych rejestrów w Europie; wyrósł z wykazu programów, którego holenderskie pilotaże CTC potrzebowały w 2000 roku. Tylko po niderlandzku.
• Szwecja: Metodguiden Krajowej Rady Zdrowia i Opieki Społecznej (Socialstyrelsen), obejmujący metody stosowane w pomocy społecznej. Tylko po szwedzku.
• Wielka Brytania: Foundations Guidebook, dawniej Early Intervention Foundation Guidebook, ocenia interwencje dla dzieci i rodzin w skali od „jeszcze nie poziom 2” do poziomu 4, z ocenami z plusem. Po angielsku.
• Irlandia: What Works Ireland Evidence Hub Ministerstwa ds. Dzieci, Niepełnosprawności i Równości, który przejmuje wpisy i oceny z Foundations Guidebook, a kilka irlandzkich programów zlecił Foundations do oceny według tych samych standardów. Po angielsku.
• Polska: System rekomendacji programów profilaktycznych i promocji zdrowia psychicznego (programyrekomendowane.pl), prowadzony przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom wspólnie z Ośrodkiem Rozwoju Edukacji i Instytutem Psychiatrii i Neurologii, ocenia programy profilaktyczne i promocji zdrowia psychicznego na trzech poziomach rekomendacji. CTC nie zostało w Polsce jeszcze wdrożone, ale rejestr już istnieje i byłby gotowy na czwarty etap. Tylko po polsku.

Uwaga o tym, czego te rejestry nie zawierają: żaden z rejestrów europejskich ani krajowych nie wymienia samego Communities That Care, a Blueprints ocenia je jako Promising (obiecujące), jako system, a nie program. Rejestry oceniają odrębne interwencje prowadzone według podręcznika; CTC jest systemem operacyjnym, który takie interwencje wybiera i instaluje, dlatego jego własne dowody przedstawiono zamiast tego na stronie poświęconej dowodom.

Blueprints: skąd bierze się standard

Blueprints for Healthy Youth Development, prowadzony na Uniwersytecie Kolorado w Boulder, to amerykański rejestr, obok którego dorastało CTC i którego standardy dowodowe przyjął europejski przegląd. Pozostaje najbardziej wymagającym rejestrem w tej dziedzinie: programy trafiają na jego najwyższy poziom dopiero po co najmniej jednym randomizowanym badaniu wysokiej jakości i niezależnej replikacji. Wiele programów Blueprints nie ma europejskiej adaptacji ani licencjobiorcy, jest to więc raczej punkt odniesienia dla standardów niż lista zakupów, ale europejska społeczność, która chce wiedzieć, jak wyglądają najmocniejsze dostępne dowody, powinna do niego zajrzeć.

Jeśli Twój kraj nie ma rejestru

Korzystaj z Xchange oraz z rejestrów krajowych sąsiednich państw, których systemy przypominają Twój: programy holenderskie i niemieckie często adaptowano po drugiej stronie granicy. Potem udokumentuj swój wybór i jego uzasadnienie. Społeczność, która zapisuje, dlaczego wybrała to, co wybrała, już zaczęła budować rejestr, którego brakuje jej krajowi.