Przejdź do treści
Wspieranie rozwoju · W praktyce

Strategia Rozwoju Społecznego w codziennym życiu.

Nikt nie jest w stanie zrobić dla dziecka wszystkiego, ale każdy dorosły, którego dziecko spotyka, może coś wnieść. Strategia Rozwoju Społecznego opisuje, co się liczy: dzieci potrzebują możliwości, by w czymś uczestniczyć, umiejętności, by z tych możliwości korzystać, oraz uznania za swój wysiłek. Na tej stronie pokazujemy, jak to wygląda na co dzień i jak społeczność CTC może na trwałe wprowadzić strategię do swoich instytucji.

Zdjęcie wygenerowane przez AI

Zrozumieć

Przepis.

Dzieci przejmują wartości osób, z którymi czują się związane, bo nie chcą narażać relacji z kimś, kto jest dla nich ważny. Więzi nie da się nakazać, ale rozwija się ona niezawodnie tam, gdzie spotykają się trzy rzeczy. Aby przerodziła się we wspólne standardy, dorośli mówią, co jest dla nich ważne, i sami się tego trzymają.

  1. MożliwościSzanse, by uczestniczyć i coś wnosić
  2. UmiejętnościZdolność, by skutecznie wykorzystać tę szansę
  3. UznanieKonkretne docenienie wysiłku i postępów
  4. WięźPrzywiązanie do osób, które to wszystko dają
  5. Jasne standardyWspólne wartości, którymi grupa żyje

Na przykładKażdy człowiek ma taką samą wartośćTraktujemy się z szacunkiemPomagamy sobie nawzajemRozwiązujemy konflikty bez przemocyZabieramy głos i liczymy się ze zdaniem innychBierzemy odpowiedzialnośćDo czego odnoszą się te wartości

Jak wyglądają prawdziwe możliwości

Dziecko ma prawdziwe zadanie, które ma znaczenie dla innych, i ma głos w sprawach, które go dotyczą. Zadanie jest dopasowane do jego wieku i dojrzałości.

Częsty błąd: Możliwości nie oznaczają, że dzieci o wszystkim decydują. Dorośli wyznaczają ramy i w ich obrębie słuchają.

Jak wygląda rozwijanie umiejętności

Zanim dziecko podejmie się zadania, ktoś mu pokazuje, jak to zrobić, dzieli je na etapy i ćwiczy razem z nim. Dziecko przekonuje się, że da radę.

Częsty błąd: Zadanie bez umiejętności potrzebnych do jego wykonania nie jest szansą, tylko pułapką. Dziecko, któremu się nie udało, bo nikt mu niczego nie pokazał, wycofa się.

Jak wygląda dobre uznanie

Informacja zwrotna nazywa to, co dziecko zrobiło, pojawia się niedługo potem i dotyczy wysiłku, a nie tylko wyniku. Uznaniem może być też powitanie, ogłoszenie na tablicy albo wzmianka w biuletynie dla rodziców.

Częsty błąd: Ogólne „brawo” dla wszystkich nie trafia do nikogo. Uznanie działa wtedy, gdy konkretne dziecko czuje, że jest skierowane właśnie do niego.

Ryc. 1Przepis Strategii Rozwoju Społecznego: trzy składniki, które razem tworzą więź, a z niej wyrasta gotowość do przyjęcia jasnych, wspólnych standardów.

Dlaczego ten łańcuch działa i jak go zbadano: Model Rozwoju Społecznego →

Przepis działa w obie strony.

Trzy składniki nie są zarezerwowane dla dobrych intencji. Kto chce pozyskać dziecko, daje mu zadanie, uczy, jak je wykonać, i docenia je za to. Robią tak kluby sportowe i szkoły, ale też grupa rówieśnicza, w której palenie papierosów czy e-papierosów jest warunkiem przynależności.

W klubie sportowym

  1. Możliwości: Dwunastolatka może pomagać na treningu młodszych dzieci.
  2. Umiejętności: Trener pokazuje jej, jak wytłumaczyć ćwiczenie.
  3. Uznanie: Przy całej drużynie mówi, co zrobiła dobrze.

StandardyPrzejmuje zasady klubu: gra fair, punktualność, opieka nad najmłodszymi.

W grupie rówieśniczej

  1. Możliwości: Po lekcjach dwunastolatka może pójść ze starszymi za salę gimnastyczną.
  2. Umiejętności: Koleżanka pokazuje jej, jak zaciągać się e-papierosem, żeby się nie zakrztusić.
  3. Uznanie: Pozostali wiwatują, bo się przyłączyła. Teraz należy do grupy.

StandardyPrzejmuje zasady grupy: e-papieros to nic takiego, a dorośli nie muszą o niczym wiedzieć.

Liczy się więc to, kto dostarcza składników. Im więcej dorosłych w społeczności świadomie daje dzieciom możliwości, umiejętności i uznanie, tym więcej grup ze zdrowymi standardami, z którymi dziecko może się związać.

Przykłady wspólnych wartości.

Dziewięć wartości zebranych tutaj to przykłady, a nie zamknięta lista. Niektóre z nich nie podlegają negocjacjom: godność, równość i ochrona przed dyskryminacją przysługują każdemu dziecku na mocy Konwencji o prawach dziecka ONZ, którą ratyfikowały wszystkie państwa Europy, i należą do wartości, na których opiera się Unia Europejska (art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej oraz Karta praw podstawowych Unii Europejskiej). O tym, jakie inne wartości postawić w centrum, decyduje sama społeczność lub instytucja. Szkoły i placówki pracujące z młodzieżą już teraz mają za zadanie przekazywać wartości: Konwencja określa cele edukacji w art. 29, a ramy odniesienia Rady Europy dotyczące kompetencji sprzyjających kulturze demokratycznej (RFCDC) opisują wartości, postawy i umiejętności, na których opiera się edukacja na rzecz demokracji.

  • Każdy człowiek ma taką samą wartośćKPD, art. 2TUE, art. 2
  • Nikt nie zostaje wykluczonyKPD, art. 2TUE, art. 2
  • Traktujemy się z szacunkiemKPD, art. 29RFCDC: szacunek
  • Pomagamy sobie nawzajemKPD, art. 29RFCDC: postawa obywatelska
  • Rozwiązujemy konflikty bez przemocyKPD, art. 29RFCDC: rozwiązywanie konfliktów
  • Zabieramy głos i liczymy się ze zdaniem innychKPD, art. 12KPD, art. 13
  • Ustalamy wspólne zasady i ich przestrzegamyKPD, art. 29RFCDC: docenianie demokracji
  • Bierzemy odpowiedzialnośćKPD, art. 29RFCDC: odpowiedzialność
  • Dbamy o przyrodę i rzeczyKPD, art. 29

Odniesienia są punktami zaczepienia, a nie cytatami: żaden artykuł nie wzywa dosłownie dzieci, by „pomagały sobie nawzajem”, ale każdy opisuje cel, któremu dana wartość służy.

Gdzie jest miejsce strategii.

porządkują działania według ryzyka grupy, do której są skierowane. Strategia Rozwoju Społecznego znajduje się pod nimi: to wspieranie rozwoju wszystkich dzieci, niezależnie od poziomu ryzyka.

Trójkąt profilaktyki z trzema poziomami, oparty na podstawie z napisem wspieranie rozwojuWspieranie rozwoju
Profilaktyka wskazująca
Dla osób, u których widać już pierwsze oznaki problemów.
Profilaktyka selektywna
Dla grup o podwyższonym ryzyku.
Profilaktyka uniwersalna
Dla całego rocznika lub całej szkoły.
Wspieranie rozwoju
Wzmacnia dobrostan i rozwój wszystkich dzieci w codziennym życiu, bez związku z konkretnym ryzykiem. W zdrowiu publicznym ten obszar nazywa się promocją zdrowia. Tu właśnie ma swoje miejsce Strategia Rozwoju Społecznego.
Ryc. 2Poziomy profilaktyki według ryzyka grupy docelowej, a pod nimi wspieranie rozwoju wszystkich dzieci.

Strategia nie jest więc programem, który zastępuje sprawdzony i skuteczny program z rejestru programów opartych na dowodach. Programy odpowiadają na priorytetowe czynniki ryzyka społeczności; strategia dba o to, żeby także codzienność między programami wzmacniała więzi. Plan działania zawiera jedno i drugie, obok siebie.

Zastosować

Składniki w codziennym życiu.

Strategia nie wymaga nowej oferty. Zaczyna się od tego, co i tak się dzieje: przy obiedzie, przy odrabianiu lekcji, przy wspólnym czytaniu. Wybierz sytuację i zobacz, gdzie mieszczą się trzy składniki.

Wspólny posiłek

Przedszkole i świetlica
  1. Możliwości

    Dzieci na zmianę nakrywają do stołu, same nakładają sobie jedzenie, a raz w tygodniu współdecydują o jadłospisie.

  2. Umiejętności

    Wychowawczyni pokazuje, jak bezpiecznie przenieść miskę i ocenić, ile nałożyć, i ćwiczy to z nowymi dziećmi, zanim zaczną robić to same.

  3. Uznanie

    Po posiłku mówi, co zauważyła: „Pomyśleliście dziś o wszystkich, nawet o Mili, która się spóźniła”.

Zaplanuj tę sytuację samodzielnie →

Pomoc w lekcjach

Świetlica, szkoła, klub młodzieżowy
  1. Możliwości

    Starsze dzieci tłumaczą młodszym zadanie, z którym same już dobrze sobie radzą.

  2. Umiejętności

    Opiekunka pokazuje im, jak tłumaczyć, nie zdradzając rozwiązania: zadać pytanie, dać wskazówkę, poczekać.

  3. Uznanie

    Zapisuje, kto komu pomógł, i wspomina o tym w rozmowie z rodzicami.

Zaplanuj tę sytuację samodzielnie →

Sprzątanie osiedla

Osiedle, praca środowiskowa
  1. Możliwości

    Dzieci wybierają miejsce, które najbardziej im przeszkadza, i pomagają ustalić, kto sprząta który odcinek.

  2. Umiejętności

    Wcześniej uczą się, jak bezpiecznie zbierać i segregować śmieci oraz czego lepiej nie dotykać.

  3. Uznanie

    Spółdzielnia mieszkaniowa wywiesza na klatce schodowej zdjęcie z podziękowaniem, na którym wymienia dzieci biorące udział w akcji.

Zaplanuj tę sytuację samodzielnie →

Pierwsza karta czytelnika

Biblioteka publiczna
  1. Możliwości

    Dziecko samo wypełnia formularz i samo wybiera pierwszą książkę.

  2. Umiejętności

    Bibliotekarka pokazuje, jak szukać w katalogu, wypożyczyć książkę i przedłużyć termin zwrotu.

  3. Uznanie

    Przy następnej wizycie poznaje dziecko i pyta, jak mu się podobała książka.

Zaplanuj tę sytuację samodzielnie →

Zabawy na przerwie

Szkoła podstawowa
  1. Możliwości

    Opiekunowie przerw z czwartej klasy wydają sprzęt do zabawy i prowadzą grę dla młodszych dzieci.

  2. Umiejętności

    Nauczycielka ćwiczy z nimi, jak wyjaśniać zasady i jak załagodzić kłótnię, zanim się rozrośnie.

  3. Uznanie

    Na apelu szkolnym dyrektorka przedstawia opiekunów przerw i mówi, co udało im się w tym tygodniu.

Zaplanuj tę sytuację samodzielnie →

Wspólne czytanie

Rodzina, przedszkole, biblioteka
  1. Możliwości

    Dziecko wybiera książkę, przewraca strony i opowiada, jak mogłaby potoczyć się historia.

  2. Umiejętności

    Dorośli wskazują słowa i obrazki, zadają pytania i pozwalają dziecku przeczytać pojedyncze wyrazy.

  3. Uznanie

    Chwalą dziecko nie za to, że siedziało spokojnie, tylko za pomysł: „Nigdy bym na to nie wpadła”.

Zaplanuj tę sytuację samodzielnie →

Ile w tym naprawdę partycypacji?

Nie wszystko, co wygląda na partycypację, nią jest. Drabina partycypacji Rogera Harta rozróżnia osiem szczebli. Na trzech najniższych dzieci biorą udział tylko pozornie; prawdziwa partycypacja zaczyna się od czwartego. Wybierz szczebel, by zobaczyć, co oznacza i jak wyglądałby szczebel wyżej.

  1. Szczebel 8: Inicjowane przez dzieci, wspólne decyzje z dorosłymiDzieci przejmują inicjatywę i świadomie włączają dorosłychWspólne decyzje

    Dzieci i młodzież rozpoczynają projekt i świadomie włączają dorosłych, żeby skorzystać z ich doświadczenia i wpływów. Decyzje zapadają wspólnie.

    Przykład

    Młodzi ludzie chcą boiska do piłki nożnej na swoim osiedlu, zapraszają radę gminy i negocjują z nią lokalizację i zasady.

    Dzieci nie muszą zawsze działać na samym szczycie drabiny. Sam Hart podkreśla, że liczy się wybór: zajęcia powinny pozwalać każdemu dziecku na najwyższy szczebel, który w danej chwili mu odpowiada.

    Link do tego szczebla
  2. Szczebel 7: Inicjowane i kierowane przez dzieciDzieci mają pomysł i same go realizująWspólne decyzje

    Dzieci i młodzież mają pomysł i same go realizują. Dorośli wspierają je, nie wyznaczając kierunku.

    Przykład

    Grupa organizuje wymianę zabawek; opiekunka klubu młodzieżowego zapewnia salę i pomaga, gdy ktoś o to poprosi.

    Szczebel wyżej

    Na szczeblu 8 grupa świadomie zaprosiłaby dorosłych, na przykład po to, żeby wymiana stała się znana na całym osiedlu, i podejmowałaby decyzje razem z nimi.

    Link do tego szczebla
  3. Szczebel 6: Inicjowane przez dorosłych, wspólne decyzje z dziećmiPomysł wychodzi od dorosłych, decyzje zapadają wspólnieWspólne decyzje

    Dorośli wnoszą pomysł; decyzje zapadają wspólnie z dziećmi i młodzieżą.

    Przykład

    Klub młodzieżowy planuje letni program w grupie, w której młodzi ludzie i pracownicy mają równy głos.

    Szczebel wyżej

    Na szczeblu 7 młodzi ludzie proponowaliby własne punkty programu i sami je realizowali, a pracownicy pozostawaliby w tle.

    Link do tego szczebla
  4. Szczebel 5: Konsultowani i poinformowaniDzieci są naprawdę pytane i wiedzą, co dzieje się dalejZaangażowanie

    Projekt należy do dorosłych, ale dzieci są naprawdę pytane o zdanie, rozumieją przebieg i dowiadują się, co stało się z ich odpowiedziami.

    Przykład

    Szkoła pyta każdą klasę, jak przebudować szkolne podwórko, a potem wyjaśnia, które propozycje zostaną zrealizowane, a które nie i dlaczego.

    Szczebel wyżej

    Na szczeblu 6 uczniowie zasiadaliby w grupie planującej i współdecydowali o przebudowie.

    Link do tego szczebla
  5. Szczebel 4: Wyznaczeni, ale poinformowaniDorośli przydzielają rolę, dzieci ją rozumieją i wybierająZaangażowanie

    Rolę przydzielają dorośli. Dzieci wiedzą jednak, o co chodzi, kto zdecydował i dlaczego; mają prawdziwe zadanie i biorą w nim udział dobrowolnie.

    Przykład

    Starsze dzieci witają gości na letnim festynie i wskazują im drogę. Wiedzą, dlaczego to ważne, i mogły odmówić.

    Szczebel wyżej

    Na szczeblu 5 instytucja zapytałaby dzieci wcześniej, jak ma przebiegać festyn, a potem pokazała im, które pomysły zostały podjęte.

    Link do tego szczebla
  6. Szczebel 3: TokenizmDzieci pozornie mają głos, ale nie mają wpływuBrak partycypacji

    Dzieci pozornie współdecydują, ale nie mają wpływu ani na temat, ani na wynik. Często wybrali je dorośli i nie reprezentują nikogo poza sobą.

    Przykład

    Dwoje wybranych dzieci siedzi w panelu na konferencji profilaktycznej i odczytuje powitanie, które napisali dla nich dorośli.

    Szczebel wyżej

    Na szczeblu 5 dzieci najpierw zebrałyby opinie w swoich klasach, przedstawiły je w panelu, a później dowiedziały się, co z nich wynikło.

    Link do tego szczebla
  7. Szczebel 2: DekoracjaDzieci zdobią wydarzenie, nie współtworząc goBrak partycypacji

    Dzieci mają dodać wydarzeniu kolorytu: śpiewają, noszą koszulki, stoją na zdjęciu. Nikt nie twierdzi, że je współtworzyły, ale też nikt niczego im nie wyjaśnia.

    Przykład

    Na festynie osiedlowym grupa dzieci występuje, bo ładnie to wygląda, a potem zostaje odesłana.

    Szczebel wyżej

    Na szczeblu 4 grupa miałaby na festynie prawdziwe zadanie, na przykład witanie gości, i wiedziałaby, dlaczego jest ono potrzebne.

    Link do tego szczebla
  8. Szczebel 1: ManipulacjaDzieci są wykorzystywane, nie rozumiejąc, o co chodziBrak partycypacji

    Dzieci są wykorzystywane do spraw dorosłych. Nie wiedzą, o co chodzi, i nigdy się nie dowiadują, co stało się z ich wkładem.

    Przykład

    Dzieci malują plakaty na zbiórkę pieniędzy organizowaną przez instytucję, nie wiedząc, na co są te pieniądze.

    Szczebel wyżej

    Na szczeblu 4 dzieci wiedziałyby, czemu służy zbiórka, kto o niej zdecydował i po co potrzebne są ich plakaty, i mogłyby swobodnie odmówić.

    Link do tego szczebla
Ryc. 3Osiem szczebli partycypacji według Harta (1992), zebranych w grupy: brak partycypacji, zaangażowanie i wspólne decyzje. Podział na trzy pasma jest pomocą w czytaniu, przyjętą na tej stronie.

Zaplanuj zajęcia.

Weź zajęcia, które regularnie prowadzisz z dziećmi, i przejdź przez nie składnik po składniku. Na końcu otrzymasz wypełniony planer zajęć w formacie PDF.

Jakich zajęć to dotyczy?

Zacząć od przykładu jako podpowiedzi?

Przykład niczego nie wypełnia. Pojawia się tylko jako szara podpowiedź w polach.

Zostaje w Twojej przeglądarce; nic nie jest wysyłane.

Przegląd tygodnia.

Cztery pytania, jedna minuta. Kto zadaje je sobie raz w tygodniu, szybko zobaczy, któremu składnikowi brakuje miejsca w codziennej pracy.

Tydzień 43

Zostaje w Twojej przeglądarce.

  1. Czy dzieci mogły się zaangażować i współdecydować?
  2. Czy dzieci dowiedziały się, jak coś zrobić, żeby im się udało?
  3. Czy dzieci dostały konkretne, osobiste uznanie?
  4. Czy było słychać i widać, co jest dla nas ważne?

Jasne zasady też są częścią przepisu.

Możliwości i uznanie nie oznaczają rezygnacji z zasad. Dzieci potrzebują dorosłych, którzy mówią, co obowiązuje, i się tego trzymają. Sprawdza się ustalenie kilku konkretnych zasad dla każdych zajęć, częste przypominanie o nich i pilnowanie, żeby były przestrzegane.

Co się stanie, gdy zasada zostanie złamana, jest ustalone z góry i dziecko o tym wie. Na tym polega różnica między konsekwencją a karą: dziecko ma wpływ na to, co się wydarzy. Dzieci potrzebują też o wiele więcej informacji zwrotnych niż dorośli, również wtedy, gdy wszystko idzie dobrze.

Zakorzenić

Miejsce w procesie CTC.

Strategię Rozwoju Społecznego można wbudować w proces CTC od samego początku. Jej wdrażanie zaczyna się w samym zespole środowiskowym, a poprzez plan działania dociera do instytucji w społeczności.

  1. Etap 2 · Organizacja

    Pierwsze szkolenie dla zespołu środowiskowego

    Wszyscy członkowie poznają trzy składniki i piszą osobisty plan dla jednego dziecka, z którym regularnie się spotykają.

  2. Etap 3 · Opracowanie profilu społeczności

    Szkolenie uzupełniające i grupa robocza

    omawia osobiste plany swoich członków i zbiera pomysły, jak rozpocząć pracę w społeczności. Odpowiedzialność za to bierze grupa robocza, która uzupełnia ocenę zasobów o istniejące oferty wspierające rozwój dzieci.

  3. Etap 4 · Opracowanie planu działania

    Zobowiązania w planie działania

    Przedszkola, szkoły, kluby i inne instytucje zobowiązują się w planie działania do stosowania strategii w swojej pracy. Dla każdej z nich zaczyna się wtedy droga w dziewięciu krokach.

Ryc. 4Strategia Rozwoju Społecznego w pięciu etapach Communities That Care.

Dlaczego samo szkolenie nie wystarcza.

Strategię łatwo zrozumieć i właśnie dlatego nie docenia się, ile trzeba, by wprowadzić ją w życie. Badania nad wdrażaniem pokazują, że dobre szkolenie samo w sobie niewiele zmienia w zachowaniu. Działa wtedy, gdy trzyma się pięć ogniw. Jeśli brakuje jednego, łańcuch się rwie.

Wszystkie pięć ogniw się trzyma. Tak strategia trafia do codziennej praktyki.

Lista kontrolna dla kadry kierowniczej: co działa w Twojej instytucji?

Odznacz pole, żeby zobaczyć, gdzie łańcuch się rwie.

Dziewięć kroków w instytucji.

Gdy instytucja zobowiąże się do tego w planie działania, trener lub trenerka prowadzi ją przez dziewięć kroków, od pierwszego kontaktu po przegląd roczny. Doświadczenie pokazuje, że o powodzeniu decydują trzy z nich.

Krok 1: Przygotowanie zlecenia

Cel
Instytucja wyznacza osobę kontaktową i zostaje ustalony termin pierwszego spotkania.
Dlaczego
Bez poparcia kierownictwa strategia nie trafi do codziennej praktyki.

Krok 2: Przygotowanie spotkania

Cel
Zebrać materiały, dowiedzieć się czegoś o instytucji i ustalić, czy to przedszkole, szkoła czy klub.
Dlaczego
Potrzeby i warunki są różne, a dobre przygotowanie buduje zaufanie.

Krok 3: Spotkanie z osobą kontaktową · decyduje o powodzeniu

Cel
Nawiązać rozmowę i na podstawie planu wprowadzenia uzgodnić role i zakres odpowiedzialności.
Dlaczego
Osoba kontaktowa bierze odpowiedzialność za wdrożenie. Ciekawość jej doświadczeń daje więcej niż gotowy formularz.
Wzór: Plan wprowadzenia →

Krok 4: Działania po spotkaniu

Cel
Przesłać zaktualizowany plan wprowadzenia i obiecane materiały.
Dlaczego
Dzięki temu ustalenia są czarno na białym.

Krok 5: Planowanie szkolenia

Cel
Przygotować materiały, sprzęt i podział na grupy oraz przećwiczyć prezentację.
Dlaczego
Starannie poprowadzone szkolenie jest jednym z warunków udanego wdrożenia.

Krok 6: Przeprowadzenie szkolenia · decyduje o powodzeniu

Cel
Pracownicy rozumieją trzy składniki, piszą osobisty plan dla jednego dziecka i w grupach planują, jak instytucja będzie stosować strategię.
Dlaczego
Stąd bierze się kolejny krok, pierwsze ogniwo łańcucha.

Krok 7: Zapisanie obserwacji

Cel
Zanotować, co poszło dobrze, a gdzie pojawiły się trudności.
Dlaczego
Notatki pomagają ulepszać szkolenie i są materiałem na spotkania trenerów.

Krok 8: Sprawdzenie postępów · decyduje o powodzeniu

Cel
Sprawdzić z osobą kontaktową, czy plan wprowadzenia jest realizowany, i w razie potrzeby zaoferować wsparcie.
Dlaczego
Udane wdrożenie zależy od tego, czy ktoś pyta o efekty. Jeśli proces utknie, to jest moment, żeby go skorygować.

Krok 9: Przegląd roczny

Cel
Na forum zespołu środowiskowego instytucje zbierają, co się sprawdziło, a gdzie praca utknęła.
Dlaczego
Dobre przykłady stają się widoczne, a to podtrzymuje motywację także po pierwszym roku.
  1. Krok 1: Przygotowanie zlecenia

    Cel
    Instytucja wyznacza osobę kontaktową i zostaje ustalony termin pierwszego spotkania.
    Dlaczego
    Bez poparcia kierownictwa strategia nie trafi do codziennej praktyki.
  2. Krok 2: Przygotowanie spotkania

    Cel
    Zebrać materiały, dowiedzieć się czegoś o instytucji i ustalić, czy to przedszkole, szkoła czy klub.
    Dlaczego
    Potrzeby i warunki są różne, a dobre przygotowanie buduje zaufanie.
  3. Krok 3: Spotkanie z osobą kontaktową · decyduje o powodzeniu

    Cel
    Nawiązać rozmowę i na podstawie planu wprowadzenia uzgodnić role i zakres odpowiedzialności.
    Dlaczego
    Osoba kontaktowa bierze odpowiedzialność za wdrożenie. Ciekawość jej doświadczeń daje więcej niż gotowy formularz.
    Wzór: Plan wprowadzenia →
  4. Krok 4: Działania po spotkaniu

    Cel
    Przesłać zaktualizowany plan wprowadzenia i obiecane materiały.
    Dlaczego
    Dzięki temu ustalenia są czarno na białym.
  5. Krok 5: Planowanie szkolenia

    Cel
    Przygotować materiały, sprzęt i podział na grupy oraz przećwiczyć prezentację.
    Dlaczego
    Starannie poprowadzone szkolenie jest jednym z warunków udanego wdrożenia.
  6. Krok 6: Przeprowadzenie szkolenia · decyduje o powodzeniu

    Cel
    Pracownicy rozumieją trzy składniki, piszą osobisty plan dla jednego dziecka i w grupach planują, jak instytucja będzie stosować strategię.
    Dlaczego
    Stąd bierze się kolejny krok, pierwsze ogniwo łańcucha.
  7. Krok 7: Zapisanie obserwacji

    Cel
    Zanotować, co poszło dobrze, a gdzie pojawiły się trudności.
    Dlaczego
    Notatki pomagają ulepszać szkolenie i są materiałem na spotkania trenerów.
  8. Krok 8: Sprawdzenie postępów · decyduje o powodzeniu

    Cel
    Sprawdzić z osobą kontaktową, czy plan wprowadzenia jest realizowany, i w razie potrzeby zaoferować wsparcie.
    Dlaczego
    Udane wdrożenie zależy od tego, czy ktoś pyta o efekty. Jeśli proces utknie, to jest moment, żeby go skorygować.
  9. Krok 9: Przegląd roczny

    Cel
    Na forum zespołu środowiskowego instytucje zbierają, co się sprawdziło, a gdzie praca utknęła.
    Dlaczego
    Dobre przykłady stają się widoczne, a to podtrzymuje motywację także po pierwszym roku.

Szkolenia prowadzą specjaliści, którzy sami wzięli udział w szkoleniu i ukończyli szkolenie trenerskie. Pierwsze szkolenia prowadzą razem z doświadczonym trenerem, potem prowadzą kilka szkoleń w roku i regularnie uczestniczą w spotkaniach doszkalających.

Co pokazują badania.

Strategia opiera się na Modelu Rozwoju Społecznego, jednej z najdokładniej sprawdzonych teorii w badaniach nad profilaktyką. W ramach Seattle Social Development Project nauczyciele, rodzice i dzieci ze szkół podstawowych zostali przeszkoleni zgodnie z tym modelem. W wieku 21 lat uczestnikom szło wyraźnie lepiej w szkole lub w pracy, a także pod względem zdrowia psychicznego, niż osobom, które tworzyły , natomiast różnice w zakresie przestępczości i używania substancji były mniejsze. Badanie było kontrolowane, ale nie randomizowane.

W przypadku Communities That Care jako całości przeprowadzone w 24 społecznościach w Stanach Zjednoczonych wykazało mniej zachowań problemowych w społecznościach CTC. Wyniki te dotyczą systemu, do którego należy strategia, a nie samej strategii. Na ile przyczynia się do nich sama strategia, nie zbadano osobno. Również doświadczenia z Malmö opierają się na ewaluacji bez grupy kontrolnej.

Źródła
  1. Model Rozwoju Społecznego: Catalano, R.F., & Hawkins, J.D. (1996). The social development model: A theory of antisocial behavior. ojp.gov/ncjrs/virtual-library/abstracts/social-development-model-theory-antisocial-behavior
  2. Seattle Social Development Project: Hawkins, J. D., Kosterman, R., Catalano, R. F., Hill, K. G., & Abbott, R. D. (2005). Promoting positive adult functioning through social development intervention in childhood: Long-term effects from the Seattle Social Development Project. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 159(1), 25–31. doi.org/10.1001/archpedi.159.1.25 W bibliotece
  3. Randomizowane badanie CTC: Hawkins, J.D., Oesterle, S., Brown, E.C., Arthur, M.W., Abbott, R.D., Fagan, A.A., & Catalano, R.F. (2009). Results of a type 2 translational research trial to prevent adolescent drug use and delinquency: A test of Communities That Care. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 163(9), 789. doi.org/10.1001/archpediatrics.2009.141 W bibliotece
  4. Strategia w praktyce: Haggerty, K. P., & McCowan, K. J. (2018). Using the Social Development Strategy to Unleash the Power of Prevention. Journal of the Society for Social Work and Research, 9(4), 741–763. doi.org/10.1086/700274 W bibliotece
  5. Drabina partycypacji: Hart, R. A. (1992). Children's participation: From tokenism to citizenship (Innocenti Essays No. 4). UNICEF International Child Development Centre. eric.ed.gov/?id=ED359090 W bibliotece

Idea strategii wywodzi się z Modelu Rozwoju Społecznego Hawkinsa i Catalano. Tę stronę i karty pracy opracowała od nowa FINDER Akademie, zainspirowana materiałami szkoleniowymi, które Birgitta Månsson i Sara Heide przygotowały dla CTC w Szwecji. Obie zasiadają w zarządzie Prevention Sverige (otwiera się w nowym oknie), szwedzkiego instytutu zajmującego się stosowaną nauką o profilaktyce.

Karty pracy.

Cztery wzory do pracy w instytucjach, do wydruku lub w formacie PDF. Planer zajęć i dziennik tygodniowy można też wypełnić bezpośrednio na tej stronie.

Wszystkie karty pracy
  • Planer zajęć

    Do zajęć, które regularnie prowadzisz z dziećmi: jak je angażujesz, co muszą umieć i jak doceniasz ich wysiłek?

    Osoby pracujące w przedszkolach, szkołach, klubach i z młodzieżą

    Można też wypełnić online

  • Plan wprowadzenia w instytucji

    Określa, co instytucja chce osiągnąć, jak przebiegnie szkolenie i kto później będzie monitorować pracę. Podstawa kroków od 3 do 8.

    Trenerzy i osoby kontaktowe w instytucjach

  • Dziennik tygodniowy

    Cztery pytania na każdy tydzień, zaznaczone w minutę. Po kilku tygodniach widać, któremu składnikowi brakuje miejsca w codziennej pracy.

    Wszyscy, którzy regularnie pracują z dziećmi

    Dostępna też jako przegląd tygodnia online

  • Karta kieszonkowa

    Cztery karty na arkuszu: z przodu przepis, z tyłu przegląd tygodnia. Wydrukuj dwustronnie i przytnij wzdłuż znaczników.

    Na szkolenia i do etui na identyfikator

Pełne materiały szkoleniowe, w tym podręcznik dla trenerów, prezentacje i plakaty, uczestnicy otrzymują na szkoleniu. Zapytaj o szkolenie w swoim kraju

Najczęściej zadawane pytania.

Odpowiedzi na inne pytania o CTC znajdziesz na stronie ze wszystkimi pytaniami.

Czy Strategia Rozwoju Społecznego jest samodzielnym programem profilaktycznym?

Nie. Strategia to sposób pracy oparty na prostym schemacie, który dorośli wplatają w to, co już robią: angażują dzieci, dają im potrzebne umiejętności i doceniają ich wysiłek. Nie ma stałego podręcznika, ustalonej liczby spotkań ani własnej grupy docelowej, i dlatego też nie figuruje w rejestrach programów opartych na dowodach.

W procesie CTC uzupełnia programy, które społeczność wybiera, bo odpowiadają na jej priorytetowe . Programy działają na konkretne cele; strategia dba o to, żeby codzienność w przedszkolach, szkołach, klubach i na osiedlach zmierzała w tym samym kierunku. Plan działania obejmuje jedno i drugie.

Dla jakiego wieku nadaje się Strategia Rozwoju Społecznego?

Dla każdego. Trzy składniki dotyczą czterolatka, który pomaga nakrywać do stołu, tak samo jak nastolatki, która w klubie sportowym trenuje młodsze dzieci. Z wiekiem zmienia się forma: na ile dziecko jest w stanie współdecydować, jakich umiejętności musi się jeszcze nauczyć i jakie uznanie odbiera jako szczere.

Dlatego szkolenie dostosowuje się zwykle osobno do przedszkoli i do szkół. Drabina partycypacji pomaga ocenić, jaki poziom zaangażowania pasuje do danej grupy wiekowej.

Kto szkoli instytucje i czego one potrzebują?

Szkolenia prowadzą specjaliści, którzy sami zostali przeszkoleni i ukończyli szkolenie trenerskie. Pierwsze szkolenia prowadzą razem z doświadczonym trenerem, potem szkolą regularnie i uczestniczą w spotkaniach doszkalających, dzięki czemu jakość jest taka sama we wszystkich instytucjach.

Instytucja potrzebuje przede wszystkim osoby kontaktowej, która ma poparcie kierownictwa. Razem z nią trener na podstawie planu wprowadzenia ustala, kto weźmie udział, jak praca łączy się z istniejącymi rutynami i kto będzie ją dalej monitorował. Szkolenie trwa zwykle od dwóch i pół do trzech godzin, wersja skrócona około 45 minut.

Po czym społeczność pozna, że strategia działa?

W krótkim okresie po przebiegu wdrożenia: czy instytucje planują zajęcia z uwzględnieniem trzech składników, czy pracownicy prowadzą dziennik tygodniowy, czy instytucje zdają sprawę podczas przeglądu rocznego? Na te pytania może odpowiedzieć sam.

W dłuższej perspektywie pokazuje to . Rejestruje ono między innymi, czy młodzi ludzie doświadczają w rodzinie i w szkole możliwości zaangażowania się i uznania za to. To są właśnie te , które strategia ma wzmacniać. Zmiany widać w kolejnych edycjach badania, a nie po jednym roku.

Kolejne kroki

Dalsza lektura