Έρευνα νέων

Η φωνή κάθε νέου μετρά

Η έρευνα νέων CTC είναι το εργαλείο που μετατρέπει τις διαισθήσεις μιας κοινότητας για τους νέους της σε δεδομένα. Πρόκειται για ένα τυποποιημένο, ανώνυμο ερωτηματολόγιο που συμπληρώνουν οι μαθητές και οι μαθήτριες, συνήθως μεταξύ έντεκα και δεκαεπτά ετών, και μετρά τους παράγοντες κινδύνου και τους προστατευτικούς παράγοντες που περιγράφονται στη σελίδα της προσέγγισης όπως πραγματικά εμφανίζονται σε έναν συγκεκριμένο τόπο. Οι μαθητές και οι μαθήτριες που απαντούν είναι το όργανο μέτρησης της κοινότητας· η πρόληψη που ακολουθεί απευθύνεται σε κάθε παιδί και κάθε νέο αυτής της κοινότητας, ξεκινώντας από τα μικρότερα.

Η έρευνα αναπτύχθηκε παράλληλα με το ίδιο το CTC στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον και έχει προσαρμοστεί και μεταφραστεί όπου χρησιμοποιείται η προσέγγιση, και έχει ελεγχθεί ψυχομετρικά σε αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Κροατία, η Εσθονία και, σε πιλοτικό επίπεδο, η Ελλάδα. Οι ερωτήσεις της δεν είναι αυθαίρετες: κάθε ερώτημα ανάγεται σε δεκαετίες διεθνούς έρευνας για το ποιες συνθήκες διαμορφώνουν την ευημερία και τη συμπεριφορά στην εφηβεία. Οι εθνικές προσαρμογές αναπροσαρμόζουν τη διατύπωση, αφαιρούν ερωτήματα που δεν έχουν εφαρμογή και επανελέγχουν την αξιοπιστία, αλλά η υποκείμενη δομή παραμένει συγκρίσιμη, και αυτό είναι που έκανε δυνατή τη διακρατική σύγκριση του CTC European Network.

Τι ρωτά, και γιατί

Σκεφτείτε τους παράγοντες κινδύνου ως εμπόδια στον δρόμο ενός νέου: αυξάνουν την πιθανότητα προβλημάτων υγείας ή κοινωνικών δυσκολιών. Οι προστατευτικοί παράγοντες είναι τα στηρίγματα: ενδυναμώνουν τους νέους και τους βοηθούν να αντιμετωπίσουν ό,τι έρχεται. Η έρευνα εξετάζει και τα δύο, σε τέσσερα πεδία.

Συνομήλικοι και άτομο. Πώς είναι οι σχέσεις με τους συνομηλίκους; Ποιες στάσεις έχουν οι ίδιοι οι νέοι; Ένα ερώτημα όπως Μου αρέσει να βλέπω μέχρι πού μπορώ να φτάσω αποτυπώνει την τάση δοκιμής των ορίων, που σε ορισμένα πλαίσια είναι παράγοντας κινδύνου. Το Τι γνώμη έχεις για κάποιον στην ηλικία σου που κάνει χρήση ναρκωτικών; αποτυπώνει πόσο αποδεκτή είναι η χρήση αλκοόλ και ναρκωτικών μέσα σε μια παρέα συνομηλίκων.

Οικογένεια. Τι στήριξη παρέχει η οικογένεια, και πώς αντιμετωπίζονται οι συγκρούσεις; Αυτή η ενότητα ρωτά ρητά τόσο για τα δυνατά σημεία όσο και για τα προβλήματα. Το Οι γονείς μου ζητούν τη γνώμη μου όταν πρέπει να αποφασιστεί κάτι που με αφορά μετρά αν ένας νέος νιώθει ότι συμπεριλαμβάνεται και εκτιμάται, έναν προστατευτικό παράγοντα. Το Τα πας καλά με τη μητέρα ή τον πατέρα σου; στοχεύει στην ποιότητα της σχέσης. Ερωτήματα για προβληματική συμπεριφορά στην οικογένεια, όπως αν κάποιος έχει κάνει ποτέ χρήση σκληρών ναρκωτικών, είναι απαραίτητα για τον εντοπισμό κινδύνου, και τίθενται πάντοτε υπό καθεστώς ανωνυμίας και αναλύονται μόνο συγκεντρωτικά.

Σχολείο. Πόσο άνετα νιώθουν οι νέοι στο σχολείο; Βιώνουν πίεση ή επιτυχία; Το Πρέπει να πιέσω τον εαυτό μου για να πάω στο σχολείο υποδηλώνει χαμηλή δέσμευση προς το σχολείο.

Κοινότητα και γειτονιά. Πόσο ασφαλής και υποστηρικτική γίνεται αντιληπτή η περιοχή; Το Αν ήθελες, πόσο δύσκολο ή εύκολο θα ήταν να βρεις ναρκωτικά εκεί όπου μένεις; μετρά την αντιληπτή διαθεσιμότητα, έναν από τους σαφέστερους παράγοντες κινδύνου σε επίπεδο κοινότητας.

Τι παίρνει πίσω η κοινότητα

Τα αποτελέσματα δεν παρουσιάζονται ποτέ για μεμονωμένα άτομα ή για τμήματα. Η κοινότητα λαμβάνει ένα προφίλ: ποιοι παράγοντες κινδύνου είναι αυξημένοι και ποιοι προστατευτικοί παράγοντες είναι αδύναμοι, σε σύγκριση, όπου είναι δυνατόν, με περιφερειακές ή εθνικές τιμές αναφοράς. Τα σχολεία που συμμετέχουν λαμβάνουν συνήθως τη δική τους συγκεντρωτική έκθεση. Από αυτό το προφίλ η συμμαχία CTC επιλέγει τους δύο έως πέντε παράγοντες στους οποίους θα δουλέψει, και είναι αυτές οι προτεραιότητες, όχι μια γενική αίσθηση ότι κάτι πρέπει να γίνει, που καθορίζουν ποια προγράμματα θα επιλέξει στη συνέχεια. Η έρευνα είναι το κέντρο της τρίτης φάσης της διαδικασίας, και επαναλαμβάνεται τουλάχιστον κάθε δύο χρόνια όταν το σχέδιο δράσης έχει τεθεί σε εφαρμογή.

Ποιοι ερωτώνται, ποιοι ωφελούνται

Η έρευνα απευθύνεται σε νέους σε ηλικία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, επειδή σε αυτή την ηλικία μπορούν να μετρηθούν αξιόπιστα οι παράγοντες κινδύνου και οι προστατευτικοί παράγοντες. Στα έντεκα ή δώδεκα ένας νέος μπορεί να δώσει πληροφορίες για την οικογένειά του, το σχολείο του, τους φίλους του και τη γειτονιά του, και οι συμπεριφορές που η πρόληψη έχει σκοπό να αποτρέψει, από την πρώτη χρήση αλκοόλ ως τη βία και τη σχολική διαρροή, αρχίζουν να εμφανίζονται. Οι απαντήσεις δεν είναι ετυμηγορία για τους συγκεκριμένους μαθητές. Είναι μια περιγραφή των συνθηκών μέσα στις οποίες μεγαλώνουν όλα τα παιδιά της κοινότητας.

Οι συνθήκες αυτές ξεκινούν πολύ πριν από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Ο αδύναμος οικογενειακός δεσμός, η ασυνεπής ανατροφή, η πρώιμη έλλειψη δέσμευσης προς το σχολείο και η διαθεσιμότητα ουσιών στη γειτονιά διαμορφώνονται στα πρώτα χρόνια της ζωής και στο δημοτικό. Ένα κοινοτικό προφίλ που τις δείχνει αυξημένες κατευθύνει επομένως το σχέδιο δράσης σε ολόκληρο το ηλικιακό φάσμα, όχι μόνο στις τάξεις που συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο: οικογενειακά προγράμματα για γονείς βρεφών και νηπίων, δομές προσχολικής αγωγής και δημοτικά σχολεία, τα χρόνια της μετάβασης, την εργασία με νέους και την ευρύτερη γειτονιά. Στόχος του CTC είναι η πρόληψη που προκύπτει από τα δεδομένα να φτάνει σε κάθε παιδί της κοινότητας, όποια κι αν είναι η ηλικία του, και η επόμενη έρευνα, δύο ή τρία χρόνια αργότερα, να μετρά αν απέδωσε.

Ανωνυμία, συγκατάθεση και δεοντολογία

Η έρευνα είναι ανώνυμη εκ σχεδιασμού. Δεν συλλέγεται όνομα, ημερομηνία γέννησης ούτε κανένα αναγνωριστικό που θα μπορούσε να ξεχωρίσει έναν μαθητή, και οι απαντήσεις αποθηκεύονται και αναλύονται μόνο σε επίπεδο σχολικής τάξης ή περιοχής. Η συμμετοχή είναι εθελοντική σε δύο επίπεδα: οι γονείς ή κηδεμόνες ενημερώνονται και μπορούν να αρνηθούν τη συγκατάθεσή τους, και κάθε μαθητής μπορεί να αρνηθεί ή να σταματήσει ανά πάσα στιγμή. Κάθε διεξαγωγή συμφωνείται εκ των προτέρων με την αρμόδια εκπαιδευτική αρχή, και η επεξεργασία των δεδομένων οργανώνεται ώστε να συμμορφώνεται με τον ΓΚΠΔ· οι λεπτομέρειες διαφέρουν ανά χώρα και τεκμηριώνονται από τον οργανισμό που διεξάγει εκεί την έρευνα.

Το ίδιο το ερωτηματολόγιο είναι προστατευόμενο εργαλείο. Παρέχεται σε κοινότητες που εφαρμόζουν διαδικασία CTC μαζί με τον οργανισμό που κατέχει την προσαρμοσμένη έκδοση στη χώρα τους· δεν δημοσιεύεται, γιατί μια έρευνα της οποίας τα ερωτήματα είναι δημόσια χάνει την αξία της ως εργαλείο μέτρησης.

Σε όλη την Ευρώπη

Η γερμανική έκδοση σταθμίστηκε στο Πανεπιστήμιο του Χιλντεσχάιμ και διεξάγεται διαδικτυακά μέσω του Συμβουλίου Πρόληψης της Κάτω Σαξονίας, με αυτοματοποιημένες εκθέσεις για κοινότητες και σχολεία, συγκρινόμενες με αντιπροσωπευτικό δείγμα σε επίπεδο κρατιδίου. Η Ολλανδία προσάρμοσε την έρευνα ήδη από το 1999· η Κροατία χρησιμοποίησε για πρώτη φορά μια μεταφρασμένη έκδοση στην Ίστρια το 2004 και δημοσίευσε το προσαρμοσμένο ερωτηματολόγιό της το 2010· η Κύπρος διεξήγαγε μια ελληνόγλωσση έκδοση στην επαρχία Λευκωσίας το 2007. Η Σουηδία ανέπτυξε την έκδοσή της στο έργο CTC European Network, το οποίο στη συνέχεια τις συνέκρινε όλες πέρα από τα σύνορα. Η Εσθονία, η Ελλάδα και η Πορτογαλία προσάρμοσαν την έρευνα το 2022 και την εφάρμοσαν πιλοτικά το 2022–2023· η εσθονική έκδοση δοκιμάστηκε με 265 μαθητές στη Hiiumaa και τη Märjamaa και διεξάγεται στις τρεις εσθονικές πιλοτικές κοινότητες από το φθινόπωρο του 2025, και η πορτογαλική έκδοση, που αναπτύχθηκε στο Iscte στη Λισαβόνα, δοκιμάστηκε με 1.218 μαθητές στις Αζόρες. Η Κροατία αναπτύσσει ψηφιακή έκδοση του ερωτηματολογίου της στο έργο DIGIPREV (2025–2029, με την κομητεία Varaždin και το CARNET), που περιλαμβάνει μια διαχρονική έρευνα σε μία κομητεία και μια ψηφιακή διεπαφή για τους τοπικούς φορείς λήψης αποφάσεων. Η πρώτη έρευνα της Ιρλανδίας, στο Newbridge της κομητείας Kildare, προετοιμάστηκε με το Trinity College Dublin και παρουσίασε τα πρώτα της αποτελέσματα στο συνέδριο της EUSPR στο Δουβλίνο τον Σεπτέμβριο του 2026. Η πιλοτική εφαρμογή κάλυψε τέσσερα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και περισσότερους από 1.600 μαθητές ηλικίας 12 έως 18 ετών και χρησιμοποίησε το αμερικανικό ερωτηματολόγιο του 2014 με μικρές πολιτισμικές προσαρμογές· ιρλανδική επικύρωση δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί.

Αν η κοινότητά σας εξετάζει μια πρώτη έρευνα, ο κατάλογος χωρών δείχνει με ποιον να μιλήσετε, και οι συχνές ερωτήσεις καλύπτουν τα ποσοστά συμμετοχής, τα χρονοδιαγράμματα και το τι γίνεται με τα δεδομένα.